«

»

Дек 04

Вәтән чиче?

Чымы гирамиjә боон иjән hовон!
Жыги сәрәседәм ки, кам одәм бәзне бе чәмә толышон дыләдә ки, ныдә бәштә ым парси. Вәтән чиче? Бочи әмә Вәтән вотедәмон ба лыскәj hышкә зәмини? Бочи hар гылә хәлэи hестыше ыштә Вәтән, чәвон hар гыләjни кәшедә чәj эырjәти, лозим беәдә ҹанг кардедә чәj роәдә, бәнә чәши гылә ныэо доjдә әj? Охо әмә вотедәмон ки, зәмин чы Хыдоjе. Жәгобу, бәвәдә әмә бочи жиjе зынедәнимон, роhат бе зынедәнимон ҹо хәлэи вәтәнәдә, лап быжиjомонән, hежо hәвур-hәвур кардедәмон бәштә Вәтәни, пешы гәтедәмон, хывәт кардедәмон бәj, hежо пиjедәмоне боәмон бәштә Инә Вәтән, ыштәни сыхани әсыл мәноәдә бахтәвәр зынедәмон мәhз ыштә Вәтәнәдә, ангивинә шонән бәhомон ҹо мәhолонәдә, чәjсә ләзәтин зынедәмон Вәтәни hышкә нуни. Бочи рә-рә ыштә Вәтәни, чәj бандониjән диjон, вишон иjән дыjо виндедәмон hанәдә? Бочи Вәтәни дард чы мандә дардон hәммәjсә jол иjән гонбедә бо веj одәмон? Бочи әмә пиjедәмоне озод быкәмон ыштә Вәтәни, озод бывиндәмон әj? Охо веj толышон вотедән бәмә ки, «бекорә мандәшоне, зәмин hежо зәмине, чы фәрэыш hесте, әв чы ком довләти марзәдәj, чы фәрэыш hесте, ки жиjедә, ком хәлэ жиjедә чәмә Вәтәнәдә, толыш жиjедә, тырк jа кырд?» Чичон Вәтән кардедән зәмини бо хәлэи?
Чымы гирамиjон! hәниjән пеhанде бәзнем жәго парсон. Әмма жыго зынедәм, ым парсон ыштәнән вәс кардедән ки, әмә бызнәмон чымы ымружнә гәпи молjәти иjән мәэсәди. Одәм ыштәни фамә ружику жәго парсон hежо гардедән чәj мазгәдә, hар кәси пиjедәше ҹәвоб пәjдо быкә бәвон, бызны ки, вәтән чиче? Боән, дешмә бә иҹо ҹәвоб пәjдо быкәмон бәвон. Охо әмә сәрост-сәрости ҹәвоб ныдомон бәвон, ыштә ҹәвоби соф-ошко нывотомон бәштә хосә хәлэи, бәвәдә әзынимон воте ки, бочи әмә бы чандә сорон дырози ҹанг кардедәмон, лу-пуст кардедәмон, бә ови-отәши жәjдәмон ыштәни, тов вардедәмон бә hәзо-hәзо зылләти ки, озод быкәмон ыштә вәтәни?
Чымы гирамиjон! Веj одәмон бәзнен воте ки, Вәтән зәмине, зәмини и вәсләjе, чич hесте ки бымәдә? Азән вотедәм жәгоjе ки hесте; Вәтән и вәслә зәмине. Әмма деми сә бедәнихо ым мәсәлә! Чандә гылә парсоным пеhанде бошмә. Гирәм hәэиэәтән hостон быәбәj ым мәсәлә, бәвәдә анә парсон бенәшин бә миjон, hежо нороhат нәкәjн әмәни. Чыjо жыго мәлум бедә ки, гылә hыкмәт hесте иjо, әмә бәпе пәjдо быкәмон ә hымәти. Охо чичон hестин бә hышкә зәминәдә ки, әвон Вәтән кардедән әj боәмә?
Боән сыфтә ҹәвоб быдәмон бә жыго гылә парси; зәмин чиче? Бывотәмон ки, замин хоке, гылиjе, чәj сәпе пемандә бандон, hалон, тавон, шә овонин, руjон иjән hониjон, диjонин, вишонин иjән ҹо чиjонин. Жәгобу, бәвәдә чы фәрэыш hесте гылә хоки иjән гыли ҹо мәhоли хоки иjән гылику. Бочи чәвон гыләjни Вәтәне боәмә, әмма ҹо гыләдә чан сор жимон быкәмонән, Вәтән зынедәнимон әj боштә? Ым чы сыре, чы меҹузәjе, чы hыкмәте? Охо чәмә зәминәдә чичон hестин ки, әвон бәнә магнити ҹәзб кардедән әмәни?
Чымы азизон! Есәтнә алимон чич вотедән- бывотын, әмә чок зынедәмон ки, Хыдо офәjәше одәм и буэҹә гылиjо. Чәjоән Хыдо ҹоныш доә бә hәмон гыли, де минволи одәмон офәjән. Чәjоән иминә ҹәвоб бешедә бә миjон. Вәтән hәмон ә зәмине ки, чәj гылиjо офәjәше әмә Хыдо. hежо hәмон ә гыли ҹәзб кардедә әмәни, чумчыко чәмә моjә әjоj. Әве, әмә Вәтән зынедәмон әj боштә, зәмонон hәммәjсә боли иjән азиз зынедәмон боштә, Сәрзәмин вотедәмон бәj. Жыгонә, Вәтән чәмә сәрзәмине.
Чыjо жыго мәлум бедә ки, чәмә хәлэи Jолә Пыә-Дәдә Толыш офәjә бә зәминәдә, чә зәмини гылиjо!- офәjәше Хыдо әв. Әjән чә зәмини гылиjо кәрпуҹыш бырниjә, кәш ежә. Әj мәшыш кардә бә зәминәдә, каштыгылыш кардә әjо, шин-шини hардәше ыштә зәhмәти бәhрон. Әв кә быә бә зәминәдә, әэылыш певатә, hәмон әэылонән ыштә нубәдә певәтәшоне ыштә әэылон. Де минволи әмә быәмон хәлэ, толыш быәмон. Хыдо зывоныш доә бәмә бә зәминәдә, әмә дечәj комәги мижымон гәтә деjәнды, гәпымон жә. Жыгонә, чә зәмини риски-рузи, чәj hәзо-hәзо немәтон, мовон иjән ләл-гылон, чәj руj иjән hониjон овон, чәи hәши гәм иjән зымыстони шәхтә, ымон hәммәj дечәмә Моә шыти оваштән бәчәмә дамәрон, хун быән, нәвән чәмә ҹонәдә. Де hәмон хуниjән чә зәмини меhиббәт ныштә бәчәмә ҹони, әве, әмә Вәтән вотәмоне бә зәмини.
Вәтән чәмә гофеjе. Чиче чы «гофе» мәно? «Го»- вырәjе, «фе»-фириштә, jәне «чы фириштә жиjә вырә». hар гылә толыш бә дынjо дим омә ружику бәнә гылә фириштә эәзинә гофеjәдә жиjедә, әjо перәседә. Чәмә инон гофеjәдә довнедән әмәни, ыштә шинә шыти доjдән бәмә. Чәмә шинә-шәкә толышә зывонәдә де hәзо ешэи иjән меhиббәти лаjла вотедән бәмә, нозә кардедән боәмә. Мәhз гофеjәдә hар гылә толышә балә иминә кәрә зывон окардедә, «Инә» вотедә.
Зоон иjән кинон jол бе бәпештә чәмә инон даjнә шедәнбоштә зоон, кинә hоштедән боәвон, вәjә кардедән,ыштә кинон бә шу доjдән. Жыгонә, hәзо сорон дырози чәмә хәлэ жиjедә hеjве бедә.
Де минволи, де вәjәванди hәмон ә зәмин Вәтән бедә боәмә. Сывоj ымон, hәмән чәмә идон, хысусән Кулә шәв иjән Нәвуз ә зәмини Вәтән кардедән боәмә. Тәсодуфи ники, hар гылә толыш ком мәмләкәтәдә жимон быкоән, Нәвуз идәдә jә омедә бә Толышстон, jаан ки әjо ид кардедә жәмон ә ружи.
Чәмә хәлэ чәмә сәрзәмини hәзо-hәзо немәтоно ҹурбәҹурә хорәкон пәтедә. Чә хорәкон веjни есә бә номе чы дынjо веj мәмләкәтонәдә. Чәвон номон пеhандедәним иjо, чумчыко шымә чок зынедәшон әвони. Иглә әj бывотымки, чәмә сәрзәмини меhиббәт hәмән де жәго хорәкон оваштедән бәчәмә хун, әмәни банд кардедә бәчәмә Вәтәни.
Әмма жәго мәзынән ки, чәмә хәлэ hежо роhат жиjә ыштә зәминәдә, машыш кардә, кәш ежә, каштыгылыш кардә, вәjәш кәрдә, идыш кардә, jәне, hежо чәj жимон де шоjво дәвардә. hәлбәттә жәго быәни. Ыштән зынедәшон ки, чәмә сәрзәмин Толышстон гылә вәjште зәмини димәдә. Әве, чәмә пәхылә hамсиjон, чәмәку диjәро жиjә веj хәлэон хежо
пиjедәшоне ки, гәтым быкән чәмә зәмини, чәмә дасто быстәнын әj. Ләшэәрон омән бы зәмин, ләшэәрон шән чыjо. Чәмә дәдә-бобон бә ҹанг бешән ыштә зәмини роәдә. Әве, вотедәм бәшмә ки, гирәм чок-чоки гуш быдошон бәчәмә зәмини, Бобоки иjән hәзо-hәзо ҹо мердә толышон аспон лынгәтыпә, чәвон шымшиjон иjән ти-кәмон сәдо бәмәсешон. Жыгонә, чәмә дәдә-бобон дештә hуни варзышон доә ә зәмин, чәвон хун hесте чәмә Сәрзәмини hар выжәдә. Мәhз ә хун Вәтән кардедә боәмә ә зәмини.
Чымы азизон! Пиjедәме гыләjән воҹибә мәсәлә быросным бәшмә нәзә. Ыми бызнән ки, зәмини Вәтән кардә амилон гыләjни хәлэи диниjән имоне. Әмә мысылмонимон, hәмән веjнә толышон шиән. Ком толыши дамә быкош, әв бәвотеки, чы hәзрәт Әли лингәриз hесте чәвон мәhоләдә. hәмон ә лынгәризон Вәтән кардедән боәмә чәмә зәмини.
Сывоj ыми, и hәзо чосә соре ки, чәмә шион матәм огәтедән бо Имом hусеjни иjән бо Кәрбәло шәhидон, чәшәарс ру кардедән боәвон. hәмон чәшәарсон варз доjдән чәмә зәмини, Вәтән кардедән әj боәмә.
Есән боән, нәзәр сәэәндәмон бәчәмә есәтнә Сәрзәмини, бунәмон ком ружәдә әв? Бо hич гылә толыши ниjони ни ки, есә әсири-зиндоне чәмә Вәтән. Ҹо хәлэон зылми жиjәдәj әв. Ҹо хәлэи зывонәдә гәп жәjдә есә чәмә хәлэ. Есә hәни гофеjәдә jол едәнин чәмә корпә әэылон. Чымисән jолә дард ымеки, чәмә Инон hәни ҹо хәлэи зывонәдә лаjла вотедән боштә корпон, нозә кардедән боәвон. hәтто, чәмә номон веjни есә ҹо хәлэи номонин. Чәмә монhәни даjнә шедәнин бәштә зоон, «елчи» шедән, толышә зывонәдә маhне hандедәнин чәмә вәjонәдә, мәрсиjә иjән розә вотедәнин Ашурәдә. Чәмә jолон есә ҹо хәлэи зывонәдә хәj-дыво доjдән бәштә зоон иjән кинон. Әмә hәтто де Хыдоән гәп жәjдәмон,дыво кардедәмон ҹо хәлэи зывонәдә. Ҹо хәлэи лынг-ләгы жиjәдә чәмә дәдә-бобон дештә хуни, чәмә нәнон дештә чәшәарсон варз доә зәмин. Дасто шедә чәмә Вәтән, дасто шедә чәмә хәлэ, чәмә зывон, чәмә адәт-әнәнон, чәмә идон. Ружбәруж hәниjән веj толыш бә hәшә жәjдә ыштә звони, ыштә толышәти, тырк вотедә бәштә, гәп жәjдә бә тырки. Ружбәруж hәниjән веj корпон ҹо хәлэи зывонәдә зывон окардедән, әвон hәни «Инә» вотедәнин, «ана» вотедән. Веj толыш hәни Вәтән зынедәни боштә Толышстони, «Ҹәнуб болгәси» вотедә бәj, Озобижон вәтән зынедә боштә. Толышстони диjонәдә hәни кам толыш бә толыши гәп жәjдә.Чымисән jолә дард әзыни бе.
Бәс чорә чиче? Чорә игләjе, ро игләjе hа чымы гирамиjә толышона! Вәсе hәни эул бимон, нокә бимон, бо ҹо хәлэон. Сыхан бә сыхани рәсеәдә веj толышон бә синә жәjдән, «әмә Бобоки нәвәмон, әмә Имом hусеjни мәктәбо бешәмон, әмә Меhди Саhибәззәмони сәрбозимон» вотедән. Әмма реал жимонәдә чәш ви кардедән бәчәмә Сәрзәмини, бәчәмә хәлэи дардон. Әвон мәседәнин чәмә Сәрзәмини аhу-нолә, чәj hәвари кәшедәнин. Жыго бышо, бәвәдә hәэиэәтән дасто бәше чәмә Вәтән, дасто бәше чәмә хәлэ.
Әве, әмә hежо сәдо кардедәмон шымәни бә милли-озоди ҹанг, пиjедәмоне озод быкәмон ыштә Вәтәни иjән ыштә хәлэи. Зәмин озод ныбо, әв Вәтән әзыни бе, әв чы ҹо хәлэи Вәтән
бәбе. Хәлэ озод ныбо, әв хәлэ нибәбе. hәммәjәво рост быбән бә озоди ҹанг, озод быкәмон ыштә Сәрзәмини иjән ыштә хәлэи. Хыдо комәг быбу бәчәмә Вәтәни иjән бәчәмә хәлэи! Амин, Jа Рәббил-Аләмин!

Лејла Додо

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>