«

»

Авг 17

100 ЈАШЫ ГАРА ҜӘЛМИШ АЗӘРБАЈҸАН

Мәгаләнин әввәлиндә, тәвазөкарлыгдан узаг олса да, үзүмү гоншуларымыз түркләрә тутуб сорушурам: Һә, нә олду, мән дејән олду ја олмады? Сон илләр әрзиндә даим сизләрә дејирәм ки, бу һарамзадә Азәрбајҹан дөвләти јахын илләрдә мәһв олуб тарихин архивинә тәһвил вериләҹәкдир! Дејирдим вә јазырдым ки, тарих тәкрар олунур, һәм дә бу дәфә чох узаг тарих јох, ҹәми 100 ил бундан әввәлки тарих тәкрар олунур: 1920-ҹи илин јазында сизләрин инди һәдсиз гүрур һисси илә фәхр етдијиниз Азәрбајҹан Демократик Ҹумһуријјәти адында о бири һарамзадә дөвләтинизин јарлы-јарашыглы, гарлы-ганаҹаглы башчылары әдәб-әрканла о дөвләтин ачарыны ҝәтириб болшевикләрә тәһвил вердиләр, ҝөзүнә дөндүјүм XI Гызыл орду да бир дәнә дә олсун ҝүллә атмадан, һопп еләјиб ону һәзми-рабедән кечирди! Мәним дедикләримә јахшы-јахшы гулаг асмаг, јаздыгларымы лупа алтында диггәтлә охумаг әвәзинә, һеј сөјүрдүнүз мәни ки, бу олан иш дејил, “бир дәфә јүксәлән бајраг бир даһа енмәз”, “Азәрбајҹанын истиглалы әбәдидир” вә саир вә илаахыр. Дејирдиниз ки, “руслар о вахт Азәрбајҹаны ишғал едибләр”, нә билим, “руслар Азәрбајҹанын 1 №-ли дүшмәнидир”. Мән дејирдим ки, бу дәфә дә белә олаҹаг, Азәрбајҹан өзү ҝәлиб Русијанын тәркибинә гатылаҹаг, чүнки башга ҹүр бу дөвләтин јашамасы гејри-мүмкүндүр, белә ҝетсә, о, дағылаҹаг! Амма сизләр дејирдиниз ки, “сән нә данышырсан, бизим Илһам Әлијев кими, атасы Һејдәрин мәктәбини кечмиш президентимиз вә али баш команданымыз вар, о, имкан вермәз ки, Азәрбајҹан дағылсын”! Сонра да дејирдиниз ки, “Илһамын рәһбәрлији алтында Азәрбајҹан реҝионун ән ҝүҹлү дөвләтинә чеврилиб”! Дејирдиниз ки, “Азәрбајҹан битәрәф дөвләтдир, о һеч бир һәрби-сијаси блока гошулмајаҹаг, чүнки дөвләтин гүдрәти о гәдәр чохдур ки, һеч кимә еһтијаҹы белә јохдур!” Дејирдинизми? Сиз демәјиниздә олун, ҝөрүн бәс Илһам Әлијев нә дејир?
Августун 15-дә Илһам Әлијевин вәфалы сајты haqqin.az (https://haqqin.az/news/134342) вә онун түрк версијасы virtualaz.org(http://virtualaz.org/aktual/124010) ејни вахтда — рус вә түрк дилләриндә “Bəlkə Qarabağın açarı KTMT-dədir?” башлығы алтында бир мәгалә илә Азәрбајҹанын ҹәми түркләрини һәдсиз хошбәхт етдиләр! Инди сизләрә баша саларам ки, нәмәнә шејди о хошбәхтлик! Ҝөрәк Илһамын гул-бечәләри нә јазырлар?
Материалын әввәлиндә мүәллиф августун 12-дә Актауда Хәзәр дәнизи илә бағлы имзаланмыш Конвенсијаны Илһам Әлијевин “тарихи гәләбәси” кими гијмәтләндирир, јазыр ки, “Prezident İlham Əliyev Üçüncü respublikanın əsasını qoymuş Heydər Əliyevin missiyasını tarixi qələbə ilə başa vurdu”, … İlham Əliyevin unikal xarici siyasət strategiyası Azərbaycanın bütün Böyük Şərqdə geosiyasi və hərbi-siyasi əhəmiyyətini gücləndirdi”.
Бахмајараг ки, дүнјанын, демәк олар, әксәр нүфузлу експертләри вә сијасәтчиләри бу Конвенсијаны Русија президенти Владимир Путинин гәләбәси һесаб едирләр, јазырлар ки, бунунла да Русија бүтүн постсовет мәканына, илк нөвбәдә Загафгазијаја нәзарәти өз әлиндә ҹәмләшдирди, амма мәгалә мүәллифи сиз түркләри јенә дә инандырмаға чалышыр ки, јох әшши, Путин кимдир, гәләбәни Илһам газаныб!
Доғрудур, мүәллиф узун-узады Илһамы тәрифләмәкдә давам едир, амма мәним нә вахтым, нә дә һәвәсим јохдур ки, бу нөвбәти “бәј тәрифини” бүтүн тәфсилаты илә сизләрә данышам. Һәвәсиниз олса, өзүнүз о мәгаләни охујарсыныз. Мән исә сизләр үчүн даһа ваҹиб мәгамлары хырдаламаг истәјирәм.
Бәли, бир аз кечәндән сонра, мүәллиф Русијаны тәрифләмәјә башлајыр. Јазыр ки, сән демә, дүнәнә гәдәр Азәрбајҹанда рәсмән дүшмән һесаб олунан “Rus dilinə və böyük Rusiya mədəniyyətinə xüsusi münasibətdə ifadə olunmuş ictimai-mədəni həmahənglik, iki ölkənin humanitar və sosial dəyərlərin ümumiliyi hərbi-siyasi bağların inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır”. Мыс-мыс дејә-дејә, ахыр өз әсас мәтләбини ортаја гојур. Јазыр ки “hələ də təşəkkül tapmaqda olan Avrasiya İqtisadi Şurası və Gömrük İttifaqı kimi regional təşkilatlardan fərqli olaraq, Rusiyanın qarant kimi çıxış etdiyi mövcud regional təhlükəsizlik sistemində Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (КТМТ) daha təsirli mexanizmdir”. Јәни, демәк истәјир ки, ағаҹы аҹыдыр, амма армуду ширин! Аврасија Игтисади Шурасы вә Көмрүк Иттифагына ҝирмәк Азәрбајҹан үчүн мәгбул дејил, амма КТМТ башга мәсәлә, Азәрбајҹан бу тәшкилата ҝирә биләр вә ҝирмәлидир, чүнки о, “ölkələrin müttəfiqlik bağlarını möhkənləndirmiş yeganə işlək və oturuşmuş təşkilatıdır”. Паһ атоннан сәнин, гәләм јијәси, лап кәллә-чарха вурур ки, тәки сизләр буна етираз етмәјәсиниз! Һәм дә бу заман там әминликлә сизләри – түркләри инандырмаға чалышыр ки, Ермәнистанын баш назири “Paşinyanın “Sorosyönümlü” Nazirlər Kabinetinin MDB kimi bu hərbi-siyasi ittifaqı tərk edəcəyi gün uzaqda deyil”.
Беләликлә, онун сөзләриндән белә мәлум олур ки, Илһам Әлијевин августун 30-да Мокваја сәфәр етмәсиндә әсас мәгсәд мәһз Азәрбајҹанын КТМТ-јә үзв гәбул едилмәсини В. Путиндән хаһиш етмәкдир!
Бу јердә јенә сизләрдән сорушурам: Әҝәр Хәзәр Конвенсијасы доғрудан да “Илһам Әлијевин тарихи гәләбәси” идисә, һәм дә Азәрбајҹанын нүфузуну аз гала дүнјада олмазын сәвијјәдә ҝүҹләндирмишдисә, онда белә бир бөјүк “гәләбәдән” сонра о, Азәрбајҹанын ачарыны нөвбәти дәфә Русијаја пешкәш етмәјә нијә һазырлашыр? Ахы галиб тәрәф һеч вахт ҝедиб башгасынын ајағына дүшмәз ки, “өлүм ајағынын алтында, әл мәндән, әтәк сәндән, ҝәл мәни өз голтуғунун алтына ал!” Беләдирми? Сиз демәсәниз дә, өзүм билирәм ки, беләдир ки, вар! Бәс бунун мәнасы нәдир? Одур ки, мәгалә мүәллифи сизләри алдадыр! Һәм дә өзү дә билә-билә, гана-гана алдадыр!
Амма бүтүн бунлара бахмајараг, мүәллиф КТМТ-и узун-узады тәрифләјир, мәдһ едир! Дејир ки, бу тәшкилат һеч бир дөвләтин һүгугларыны позмур. Онун ардынҹа да Милли Мәҹлисин депутаты Әли Һүсејнли дә она зүј тутараг, (https://haqqin.az/news/134342) иддиа едир ки, о тәшкилат һеч бир дөвләтин суверенлијини позмур!
Ај бизим түрк гоншулар! Мән бурада һәмин тәшкилат вә онун үзв-дөвләтләрин суверенлијини һәгигәтән позуб-позмадығы һаггында данышмыраме! Мән ондан данышырам ки, бир нечә ил әввәл Ермәнистан һәмин тәшкилата үзв олдугда, Илһам Әлијевин бүтүн нөкәр-наибләри, сијасәтчиләри, депутатлары, журналистләри вә политологлары “ҹип-ҹип ҹүҹәләрим” кими сәс-сәсә верәрәк, хорла аләмә ҹар чәкирдиләр ки, “бунунла да Ермәнистан өз суверенлијиндән тамамилә әл чәкди вә Русијанын ади бир губернијасына чеврилди”! Бәс инди нә олду? Бу сөһбәтләрин һамысы нә тез јаддан чыхды? Ахы неҹә олур ки, Ермәнистан о тәшкилата үзв олмагла, “өз суверенлијини итирир”, амма “Азәрбајҹан она үзв олса, өз суверенлијини зәррә гәдәр дә итирмәјәҹәк?!”
Она ҝөрә дә дејирәм ки, бу мәсәләдә дә сизләри алдадырлар! Истәнилән бејнәлхалг вә ја реҝионал һәрби-сијаси блока гошулан дөвләт өз суверенлијинин бир һиссәсини көнүллү сурәтдә о тәшкилатын коллектив рәһбәрлијинә бағышламыш олур! Амма мәсәлә һәлә бунунла баша чатмыр. Неҹә дејәрләр, бу нағылын давамы вар.
Мәгаләдән ачыг-ајдын ҝөрмәк олур ки, сән демә, КТМТ дахил олмагда Илһамын әсас мәгсәди Гарабағ мүнагишәсини Азәрбајҹанын хејринә һәлл етмәкдир! Мүәллиф беләҹә дә јазыр: “Bəlkə KTMT Qarabağ münaqişəsinin nizama salınması üçün son meydança olacaq?” сонра да арсыз-арсыз әлавә едир ки, “Ermənistanın Avrasiya İttifaqına girişinə Nazarbayevin qoyduğu vetonu xatırlayırsınız? Azərbaycanın böyük dostu Ermənistandan nə tələb edirdi? Qarabağ torpaqlarının işğaldan azad olunmasını!” А кишиләр, Назарбајев ахы кимди ки, онун гојдуғу вето да нә олсун? Назарбајев өз аиләсинин тәһлүкәсизлијинә тәминат алмаг үчүн Путинин габағында “ләзҝәһинҝәни зурнасыз ојнамаға” һәр ан һазыр олан бир адамдыр! Нијә мәгалә мүәллифи јазмыр ки, бәс о ветонун ахыры неҹә олду, Ермәнистаны о тәшкилата гәбул етмәдиләр? Әлбәттә, етдиләр, лап ојнаја-ојнаја гәбул етдиләр! Бу да Назарбајевин ветосунун гијмәти, јәни үч бадам, бир гоз!
Амма Илһам Әлијев һәгигәтән чох шеј истәјә, арзулаја биләр, неҹә ки, аҹ тојуг јухусунда дары ҝөрәр! Гој о өз ширин јухусунда олсун, мән башга мәсәләјә кечирәм.
Билин вә аҝаһ олун: КТМТ-да бүтүн мәсәләләр һаггында гәрарлар консенсус әсасында гәбул олунур. Бу о демәкдир ки, јени үзвләрин гәбул олунмасы үчүн үзв дөвләтләрин һамысы, јәни һәм дә Ермәнистан буна өз разылығыны вермәлидир! Ермәнистанын разылығы үчүн бәс Илһам Әлијев онун һансы тәләбини јеринә јетирмәлидир? Доғру баша дүшдүнүз: Азәрбајҹан Дағлыг Гарабағын дөвләт мүстәгиллијини танымалыдыр!
Дејә биләрсиниз ки, Илһам Әлијев мәҝәр буну билмир? Ҹаваб верирәм: Әлбәттә, билир? Онда дејәрсиниз ки, бәс Илһамын бу јени ојунунда әсас мәгсәди нәдир ахы? Бах бу, доғру суалдыр! Чүнки бу гыса изаһатдан ҝүн кими ајдын олур ки, Илһамын дәрди Гарабағ дәрди дејил! Бәс онун дәрди, азары нәдир?
Бах бу јердә Кәрәми ағламаг тутур! Тәгрибән бир ај әввәл сосиал шәбәкәләрдә ҝедән мүзакирәләрин бириндә јазмышдым ки, “Азәрбајҹанын өз дөвләт статусуну бу вә ја диҝәр шәкилдә хилас етмәјинин јеҝанә јолу одур ки, о, көнүллү сурәтдә Русијанын тәркибинә гатылсын”. Доғрудур, онда да чохларыныз мәни сөјмүшдү. Амма белә баша дүшүрәм ки, иннән белә даһа мәни јох, И. Әлијеви сөјәрсиниз! Она ҝөрә дә гајыдырам сөһбәтимин лап әввәлинә. Билин вә бир дә аҝаһ олун: Инди Азәрбајҹан вә онун әвәзсиз президенти И. Әлијев чағлајыб дашан океанын ортасында тәк-тәнһа галмыш јелкәнли гајығы хатырладыр! Илһамын әли һәр јердән үзүлүб! Нијә? Чүнки дүнәнә кими үмидвар иди ки, “гардаш” Түркијә онун дадына чатар! Амма неләјәсән ки, Түркијә инди 1920-ҹи илин Османлы султанлығыны хатырладыр, јәни, јенә дә “Авропанын хәстә ушағыдыр”, өлүм ајағындадыр! АБШ рәсмиләри түрк алүмин вә поладына, јәни Түркијә ихраҹынын ҹүзи бир һиссәсинә көмрүк рүсуму тәтбиг едән кими, Түркијә игтисадијјаты бир нечә ҝүнүн ичиндә чөкдү! Бүтүн бағлары илә Түркијәјә бағлы олан Азәрбајҹан үчүн бунун нә олдуғуну изаһ етмәјә, дүшүнүрәм ки, лүзум јохдур! Нәзәрә алсаг ки, Азәрбајҹанын диҝәр бир тиҹарәт тәрәфдашы олан Иранда да вәзијјәт Түркијәдә олдуғундан чох да јахшы дејил, онда Азәрбајҹан игтисадијјатынын јахын вахтларда чөкәҹәји сизләрдә һеч бир шүбһә доғурмамалыдыр!
Амма ахы дәрд тәкҹә игтисадијјат дәрди дејил! Азәрбајҹан дөвләтинин бүтөвлүкдә сүгут етмәси мәсәләси ҝүнү-ҝүндән реаллашыр! Чүнки Азәрбајҹанын пролемләри анҹаг хариҹлә бағлы дејил. Өлкә дахилиндә илләрлә диләнчи вәзијјәтдә јашајан милјонларла садә вәтәндашынын күкрәмәкдә олан етираз далғасынын һәр ан күчәләрә вә мејданлара ахышаҹағы тамамилә ҝөзләнилән һадисәдир! Әҝәр талыш халгынын милли-азадлыг савашынын да ҝүнү-ҝүндән даһа бөјүк вүсәт алмасыны да бунун үстүнә ҝәлсәк, онда Азәрбајҹан дөвләти үчүн һеч бир чыхыш јолу галмыр.
Бурадан белә нәтиҹәјә ортаја чыхыр ки, Гарабағ јалан сөһбәтдир! Илһам Әлијев Азәрбајҹан дөвләтини вә өз аилә һакимијјәтини хилас етмәк наминә, белә бир аддым атмаг мәҹбуријјәти илә үзбәүз галмышдыр! Јәни, ҝүнләрин бир ҝүнүндә, јенә дә 100 ил әввәл олдуғу кими, Илһам Әлијев Азәрбајҹанын ачарыны өз әлләри илә ҝәтириб Владимир Путинә тәһвил вермәли олаҹаг! Нәзәрдән кечирдијимиз мәгалә мүәллифинин суверенлик, Гарабағ вә саир һаггында јаздыглары исә һамысы өлкә дахилиндә иҹтимаи рәји һәмин о әламәтдар ҝүн үчүн һазырламагдыр! Мәгалә илә бирликдә вердијим шәкилә диггәтлә бахын: В. Путин вә И. Әлијев јанашы дурублар. Бахын, Путин неҹә дајаныб, Илһам неҹә дајаныб? Мәҝәр бу шәкилдә Илһам табахдан иҹазәсиз чөрәк ҝөтүрмүш көрпә ушаг кими сучлу ҝөрсәнмирми? В. Путиндән белә горхан Илһам Әлијев, сиз биләни, онун гаршысында һәр һансы бир шәрт гоја биләрми? Әлбәттә, гоја билмәз! Онун јеҝанә шәрти, даһа доғрусу, аҹизанә хаһиши о ола биләр ки, Путин онун өзүнүн вә аилә үзвләринин тәһлүкәсизлијинә тәминат версин! Вәссәлам! Илһамын дәрди тәһлүкәсизлик дәрдидир!
Бу јердә даһа бир суал ортаја чыхыр: Азәрбајҹан Русијанын тәркибинә дахил оларса, онда бәс Гарабағ неҹә олаҹаг? Доғру суалдыр, амма ҹавабы да чох да дәриндә дејил! Дағлыг Гарабағын халгы өзү өз талејини һәлл едәҹәкдир, буна да шүбһәниз олмасын! Јахшысы будур ки, сиз Азәрбајҹанын Русија тәркибиндә һансы статусда галаҹағы, мухтар республика вә ја губернијалар һалында олаҹағы һаггында фикирләшәсиниз!
Беләликлә, башынызы чох ағрытмырам, өзүм дә јатмаг истәјирәм. Белә баша дүшүрәм ки, Илһам Әлијевин бу нөвбәти ојунунун мәнасыны вә маһијјәтини гыса да олса, сизләрә изаһ едә билдим: Азәрбајҹан дөвләтинин 100 јашы гара ҝәлди! Башыныз сағ олсун! Доғрусу, бу мәгаләни ҝүндүз сәһифәмә гојмаг истәјирдим, амма сонра фикирләшдим ки, бу мәсәләдән нә гәдәр тез аҝаһ олсаныз, сизин үчүн бир о гәдәр јахшы олар!
Фәхрәддин Әбосзодә

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>