«

»

Июл 14

Улох (һә)

Чымы азизә быјон ијән һовон!
Ымруж аз гәп бәжем бошмә гыләј веј мәрағинә һәјвони, јәне улохи һәхәдә. Ымијән бывотым ки, чәмә толышон бы һәјвони һәмән “һә” вотедән.
Иминә нәзәрәдә бә кали одәмон жыго бәзне оме ки, чы мәрағинә чиј бәзне бе бы һәјвонәдә, гирәм бә нәзәр быстәномон, одәмон һар гәмәсә ҹурбәҹурә нохошә сыханон вотедән бә улохи, ҹурбәҹурә номон нојдән бәј, ахмәх, тәрс вотедән бәј. Әмма чок-чоки фик дојәдә, мәлум бедә ки, мәсәлә хәјли нығыле.
Улох чы аспи незә авлоде. Чы һәјвони вәтән кобәсони-шәрғи Африкәје. Ымијән бывотым ки, одәмон асписә бәнав һәмулышон кардә улох: Мисирәдә тәғрибән чәмә ерәку бәнав чо һәзо пенсаминә сори улохышон һәмул кардә, Дијәроә Шәрғәдә есә бој чәмә ерәку бәнав тәғрибән се һәзоминә сори. Лап сыфтәку улохышон око доә бој һәјвони ғәзинә, һәмән бәнә Нубијә, Мисири ғәзинә мәмләкәтонәдә, Незә Шәрғәдә ијән Мијонзәминон дыјо гырдо-кыно быә мәмләкәтонәдә окошон доә бәнә коәкә ијән думбәлә һәјвони, јәне бә әрәбәшон дәбастә улох.
Улохи мифопоетик образ певыло быә веј ғәдимә әјомонку жыго. Чыми һестыше веј зиддијәтинә мәнон. Бәнә пәрәстиш кардә һәјвони ғәзинә улохи хәјли ролыш быә ғәдимә һындә-авропә хәлғон дыләдә. Ым хәлғон мысбәт ғыјмәт дојдәбин бә улохи. Чы Асијә, Незә Шәрғи ијән Ғәрби вејнә дини мәтнонәдә мығәддәсә һәјвон һисоб бејдә улох. “Улохи хыдо” кали ајинон вахти ғырбон обырније, һәмән “милади” ахмәхи кыште әмәни огордынедә бә ғырбон обырнијә һәјвони (улохи) де фириштә ејни кардә мардә хыдо мывзу ијән мифологеми.
Һаканә улохи око дојдән бәнә чы фириштон пеныштә һәјвони.
Улохи ахмәхә һәјвони ғәзинә образ бә мијон бешә әсосән Ғәрби Авропә тәмсилон ијән фолклорәдә.
Вахт һестбе, жыго һисоб кардедәбин ки, одәм пегарде бәзне бә улох. Бы һәхәдә хәбә дојдән антик әдәбијоти сужетон, чандә гылә нәғылон.
Улохи образи геш-геши око дојдән Јолон сыханонәдә ијән мәсәлонәдә, аллегоријонәдә, емблематикәдә. Жыго фәрз кардедән ки, улох мығәддәсә һәјвонбе бо фригијәвыжон ијән фракијәвыжон.
Ғәдимә Финикијәдә ијән Суријәдә улохи образ банде бә Ваали ајини. Бабилистонәдә улохи образи ғәзинә әмә виндедәмон хыдо Ниниби.
Халдејонку марде хыдо бә мијон бешедә дәзоны омә, кулосәдә ҹәһәнными рујо овоштынијә улохи ғәзинә.
Ғәдимә хеттон тәсәввурәдә улох лонәјнәти култи символе, деәј мығојисә кардедән чы чандә әғыли моә быә женә чаричә мәһсулдорәти.
Мисирәдә әмә раст омедәмон бә улохи чәмә ерәку бәнав бә чоминә һәзосори аид тәсвиронәдә. Ым һәјвони әјо әмә виндедәмон бәнә пемә, де жимони енержи пурә һәши фириштә ғәзинә һәмән бәнә “јадә мәмләкәтон” фириштә ијән шәри тәҹәссуми ғәзинә.
Бә улохи ситојиш раст омедә һәмән антик мәтнонәдә. Мәсәлән, улохи зыре перохнијәше чы кәј кијә һытә фириштә Приапи пејарышонку; бы вырәдә пешони ежәшоне мәбәд Вестә.
Һесте бә һәвонон аләм бешеро шнур рыштә Окноси һәхәдә жыго рәвојәт. Әмма улохи һежо кошәше ә шнур. Ым рәвојәт гыләј аллегоријәје бо бәдбәхтә жены-шуј. Бы аллегоријәдә шујә һич ҹурә росне зынедәни ыштә жени харҹон.
Әвомәти ијән камсәрәти символи ғәзинә әмә виндедәмон улохи Мидаси һәхәдә әфсонәдә. Гырд мымкуне ки, Мидаси улохә гушон умумән чы јолә гушон ҹо хәлғон тәсәввурәдә мандә образику хәбә дојдән. Шумерон ијән семитон дырозә гушон ағыли нышонән, әмма јунанон тәсәввурәдә дырозә гушон хәбә дојдән чәј сојби камсәрәтику.
Ғәдимә Ромәдә “улохи хыдо” бә һәјвони вотедәбин ки, әј ғырбон дојдәбин зымыстони мијонәдә бә Сатурни хото дәвонијә каштегыли иди вахти.
Еллинә дынјоәдә улох, һәмән быз бә јод вардедә шәһвәти ијән дәнгулә камсәрәти.
Ғәдимә јәһудијон бә улохи мыносибәти һәхәдә нывыштә еллинә әнывыштон хәбә дојдән ки, әвон сәҹдә кардедәбин бәј, әмма веј одәмон хошышон омејдәныбе чәјку.
Чинәдә сипијә улох чиныжә әнәмардон илаһи чок витә һәјвоне.
Ироныжон, хысусән зәрдустијон, јәне сасанијон нәзәрәдә космик селынгә улох тәҹәссум кардедә Овшуми фазон, әв мандедә чы дыјо Фрахвкарди мијонәдә. “Әв озик омеәдә, ови мәхлоғон, јәне Һормузи хәлғ кардә мәхлоғон һәмә моә гылон бә балә мандедән, әмма остәнә ови мәхлоғон јавә мәхлоғин, әвон мәсеәдә ым зиккә, балә зијон кардедән.
Хәлғи исламәдә улох осмони һәјвонон гыләјније.
Есә бој магијәдә улохи кәллә һисоб бедә лонәјнәти сәвони ғәзинә.
Ымһа, чымы азизон, чымы чы кыртә һикојәтику шымә зынәоне ки, улох ади гыләј кәј һәјвон быбоән, чандә сыррон һестин бәвәдә.
Хыдоон комәг быбу! Сәломәт бымандән!

Freetalyshistan.com

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>