«

»

Янв 13

ТАРЫХ ТИКРОР БЕЈДӘ?

Бы ружонәдә мәлум бе ки, мәвотбән, јанварә манги 8-дә дастәј толышә ҹывони Бокујәдә сохтәше тожә гыләј сохтемон – Озобижони Довләткорәти Роәдә Демократә Толышә Ҹывонон Ијәти (ОДР ДТҸИ). Толышә шаир Мирфәјаз Ликмәканишон выжнијә чәј сәдр. Бы һәхәдә мәлумот бәмы раст омәј чы М. Ликмәкани Фејсбуки сәһифәдә.
Чичон бәбе вотеј чы тожә сохтемони һәхәдә?
Ғајдә жыгоје ки, жыго гыләј мәлумоти доә сохтемон, адәтән, әјо нывыштејдә ки, бә чики ағыл омә чәј сохте идејә, бочи мәһз есә ә шәхсон бә ғәрор омән ки, бысохтын жыго гыләј сохтемон, ком тарыхи зәрурәто бә мијон бешә һәмон навәжә, кејнә, ком конкрет тарыхәдә бә мијон бешә ә “навәжә груп”, һәммәјсә воҹибијән, ком шәхсон узв быән бы групи?
Сыхани рости, мәлумоти һанденҹән, ым бе бәчымы ағыл омә иминә парс: -Ым чы меҹузә које ки, Озобижонәдә Толышә сохтемонон әнҹәх президенти сәчынә сорәдә бә мәјдон бешејдән? Бочи? Һандәкәсон јодәдәј ки, чыми бәнав “Азәрбајҹан Дөвләтчилији наминә Азәри-Талыш бирлији” номәдә бәдномә сохтемон дәвардә президентә сәчынон вахти бешәбе бә мәјдон. Әјән бывотым ки, һежо бәвәдән мы нывыштәмбе ыштә нәзәр һәмон сохтемони һәхәдә. Де һәјфи ки, һежо чымы вотәјән бе, ә сохтемон пеш сәчынон әлбәһол ни бе сәһнәо, жыго бызын, һич нијебән, иглә чәј ном манде јодәдә! Жыго мәлум бејдә ки, ә сохтемон һалијәдә ныбе-ныбе, чәј “певатмон” бешә бә мәјдон! Тарых тикрор бејдә? Ым чы һәнәке, мәзһәкәје?
2018-нә сорән Озобижони президенти сәчынон соре. Илһам Әлијев чок сәрәсејдә ки, һәво гузәке, һакимијәтән дасто шејдә, довләтән! Әв есә ыштәни пусты-лу кардејро һозыје ки, ғәзәнҹ быкә мәхлоғи рәғбәти. Әве, һәтто мәҹбур мандә, 2018-нә сорыш елон кардә “Озобижонә Демократикә республикә” сор! Чыми мәно ыме ки, Илһам һәтто бә пантырконән “дај” вотејро һозыје, тәки огәте бызны ыштә вәзифә! Чумчыко Озобижони һәмә шәһрвандон чок зынејдән ки, һәмон бә бәдномә республикә, жыго бызын, мамбуре, Әлијевон зәһләшон шејдә чәј, әмма әв бешә чәвон лонә гәвисә! И. Әлијев АДР мывҹудәти ғәбул быко, бәвәдә бызнән ки, ғәбул кардәнине ки, Озобижон номәдә һәромзодә довләти сохтәкәс чәј пыә Һејдәр быәни, М. Рәсулзодә быә! Охо, есә Озобижони рәсми идеологијә жыгоје ки, Озобижон номәдә довләти бани Һејдәре! Һејдәријән зәндиги-зәһләш шејдәбе чә республикәку! Бә һакимијәт омә ружи маштәнәј әј моләше АДР-и ном ијән нышонон зәмини димо! Әве вотејдәм ки, есә чәј мәләнгујә зоә АДР-и јубилеј ид кардејдәбу, бызынән ки, чәј јолә еһтијоҹыш һесте быми!
Жыго мәзынән ки, ләкәм жәј пијејдә, шәр ғандејдәм бәчәмә ҹывонон! Һәлбәттә, не! Әмма аз чич быкәм ки, сохтемони сохтәкәсон ыштән ҹәвоб дојдәнин бәчәмә парсон. Мадәм ки жыгоје, бәвәдә аз чыконҹо бызным ки, ым тожә Толышә сохтемон бочи мәһз есә бә мијон бешә? Аз чыконҹо бызным ки, чики дастыш һесте бы коәдә? Бочи бә вахти ым чы “оһилон” сохтемонбе, есә оһилон дыләдә ыштә сәдо һәни бекарде зынәкәс ни, әве ҹывононышон доә бә нав?
Конҹо, ком унвонәдә дәвардә һәмон иҹлос? Есәтнә Озобижонәдә мәһз толышон жәго гыләј иҹлос дәвоније хәјли мышкулә, бәлкәмән, һич мымкун ныбыә гыләј које! Әве, чок әби ки, һандәкәсон бәзнин, кије ә әнәтарсә толыш ки, иҹозәш доә бә ҹывонон ки, чәј мыәссисәдә дәвонын ыштә иҹлоси?
Мәлумото жыго мәлум бејдә ки, ҹывонон ғејри-легал шәроитәдә, јәне бә нијони дәвонијәшоне ыштә иҹлос. Жәго быбо, бәвәдә еһтимол бәбе кардеј ки, чәј фәолијәтән һежо бә нијони бәбе, нәтиҹәшән сыфыр бәбе!
Чанд кәс быә һәмон иҹлосәдә? Кијонин әвон? Охо сохтемон ҹиклиҹәконе ја нијнбозоне ни ки, мәхлоғ бә тос бынышты ки, пәјдо бызны карде чәвон номи! Охо ымон чокнә ҹывонин ки, бә нијони огәтејдән ыштә номи, чәјоән вотејдән ки, һичмәсә, ыштә хәлғи һәхон гәрдәни кәшејдән!
Мәлумотәдә нывыштә быә ки, һичмәсә, сохтемони “Идорә һејәтышән” һесте! Әмма кијонин, ком шәхсонин чә “Идорә һејәти” узвон, бы һәхәдә ни һич мәлумот! Бочи ни? Һич ныбо, мәхлоғ зынинине чә “Идорә һејәти” узвон!
Мәлумотәдә нывыштәшоне ки, мәвотбән, чәј Бәрномәшән һесте, Низомномән! Әмма һички зынејдәни ки, ки нывыштәше әвон, конҹо ғәбул кардәшоне ә сәнәдон, чичон һестин бә сәнәдонәдә? Мадәм ки бы иҹлосәдә “тәшкилоти мәсәлон мызокирә быән”, бәвәдә ә Бәрномә ијән Низомномә конҹо мызокирә кардә быән, ки сәдош доә бәвон? Охо һички зынејдәни ки, чыми бәнавән ДТҸИ иҹлос дәвардә ја не? Бочи чәвон мәтни нахшә навбәнав едаштә быәни бә һандәкәсон ки, әвон чок-чоки мызокирә быкән ә воҹибә сәнәдон? Бәрномә ијән Низомномә мәзмун бә һички мәлум ни, әмма бәјонотәдә нывыштејдән ки, “Təşkilat özünün strateji fəaliyyət proqramını ADN DTB-nin Məramnamə və Nizamnaməsində təsbit olunmuş müddəalara istinad edərək, aşağıdakı prinsiplər əsasında qurmaq niyyətindədir”. Охо чы ныбыә сәнәди мыддәон чокнә бәзнен бе? Шымә сыфтә чәвон мәтни едаштән бәмә, быдә әмә бызнәмон ки, комонин ә мыддәон? Ки бә даст дәнојдәмон, шаир Мирфәјаз Ликмәкани?
Мәлумотәдә нывыштәшоне ки, “Gənclər Təşkilatının fəaliyyət proqramı ilə bağlı bəyanat müzakirə edilmiş və səsvermə nəticəsində qəbul olunmuşdur”. Әмма нывыштәшонни ки, кијон иштирокышон кардә бы “мызокиронәдә”, чанд кәси сәдош доә бәчәј леһ, чанд кәси бәчәј әлејһ? Ки тәклифыш кардә ки, мәһз М. Ликмәкани быбу сохтемони сәдр? Әј ыштән чичоныш вотә мызокиронәдә, иҹлосәдә иштирок кардәкәсон чичонышон вотә чәј һәхәдә? Бочи М. Ликмәкани рози быә ки, сәдр быбу? Жыго парсон вејин, әмма һич ныбо, бымон ҹәвоб дој лозимбе мәлумотәдә!
ОДР ДТҸИ Тәсис бәјонотәдә сохтемони мәғсәд жыго мыәјјән кардә быә: “Biz, Azərbaycan Dövlətçiliyi Naminə Demokratik Talış Birliyi Gənclər Təşkilatının üzvləri, doğma Vətənimiz Azərbaycanın demokratik inkişafında maraqlıyıq və onun dövlətçilik ənənələrinə, dövlət rəmzlərinə, eləcə də dilinə, tarixinə və mədəniyyətinə böyük hörmətlə yanaşırıq”.
Аз чич быкәм ки, һежо ым ҹумлә һанденҹән, одәми бәмә гәтејдә! Әмә вотејдәмон, озод быкәмон ыштә хәлғи, Сәрзәмини, елон быкәмон ыштә Сәбәсожә Толышстони, ым ҹывононән һозын ыштәни ғырбон быдән һәромзодә Озобижони роәдә! Бәчәмә коврәј дамејдә жыго сохтемон?
Чәјо, есә дынјо һәммәј ғәбул кардејдә, бәрмалән вотејдә ки, гыләј сахтә авторитар сијоси режим һесте Озобижонәдә! Әв ком “демократик инкишафе” ки, толышә ҹывонон һәмрәғин бәвәдә? Чиче, бә толышон мандә Озобижонәдә демократијә бәрғәрор кардеј? Һәлә әј вотејдәним ки, кије бә толышон ым һәхи доәкәс? Охо бы мырдолә мәмләкәтәдә толыши номи гәтәкәсән ни, толыши одәми вырәдә ноәкәсән ни, толыши бә сијоси просесон вадоәкәсән ни! Бәлкәм аз сәһв кардејдәм, һа хосә толышона? Бәлкәм чымы хәбәм ни Озобижонәдә вағе быә просесонку?
Чәјо, сохтемон “де јолә һурмәти ебејдә бә Озобижони зывони, бәчәј тарыхи ијән мәдәнијәти”. Коме ә “Озобижони зывон”? Охо һукмәт “Тыркә зывон” вотејдә бәј! Жыго бешејдә ки, толышә ҹывонон де јолә һурмәти ебејдән бә тыркә зывони? Бочи? Чәвон озо чәвон кон гуши бынәдәј? Охо һәмон тыркә зывон бәгәм ассимилјасијә кардејдәни Толышә зывони? Бәлкәм чәмә ҹывонон хәбәшон ни чымику? Чәмә ҹывонон бочи быпе һурмәт быкән бә “Озобижони тарыхи ијән мәдәнијәти”? Чики тарыхе “Озобижони тарых”? Чики мәдәнијәте “Озобижони мәдәнијәт”? Охо һукмәт вотејдә ки, әвон һәммәј чы тырконин! Толыши ном һесте бә тарых ијән мәдәнијәтәдә? Нихо! Чәвон һич номијән гәтәкәс ни Озобижонәдә, гирәм быбоән, һәмон шәхси тале бәмә һәммәј мәлуме – ым чы Нәвузәли Мәммәдови талеје! Быми “јолә һурмәт” кардејдән толышә ҹывонон?
Деми әлоғодор, мәлумотәдә гыләјән ҹумлә һесте ки, воҹиб зынејдәм әјән бә һандәкәсон нәзә росније: “Biz gənclər, ölkəmizin müstəqillik mübarizəsində keçdiyi şanlı qəhrəmanlıq yolu ilə fəxr edirik”.
Ым ком “шонинә ғәһрәмонәти роје”, аз бәшмә сә чавом? Ни жәго гыләј ро! Озобижон номәдә бәдномә һәромзодә довләт се либосәдә бә мәјдон бешә, һар сәфән бы зәминәдә жијә һич Хыдо бәндә ҹангыш кардәни сәбәсожәти роәдә ки, фәхрән быкә деәј! Һар сәфә урусон бахшәшоне бы номәдә довләт бә тыркон!
Адәтән тыркон ыштән нывыштејдән ыштә “шонинә ғәһрәмонәти рој” һәхәдә. Әмма охо әмә һәммәј чок зынејдәмон ки, ымон һәммәј ду-тәлбисин! Мадәм жыгоје, бочи бәпе толышә ҹывонон “јолә һурмәт быкән” бы ду-тәлбиси?
Росте, бәјонотәдә толышон һәхәдән кали сыханон һестин. Интаси бәмы раст номәј бы бәјонотәдә де толышон әлоғодор мәғсәд ијән мәромон! Бәјонотәдә сохтемони де толышон әлоғодор бә вырә росније нијәтәдә быә кали вәзифон һәхәдә мәлумот һесте. Вәссәлом! Һәлә әј вотејдәним ки, ә вәзифонән һәммәј коғәзи сәпе бәманден, һички имкон нибәдо бә ҹывонон ки, әвон бә вырә быроснын ә вәзифон! Әвони һәммәј пеһандејдәним, әмма чәвон гыләјни роснејдәм бәшмә нәзә. Бәјонотәдә жыго нывыштәшоне: “Azərbaycan, o cümlədən Talış tarixini, dilini, dinini, ədəbiyyatını, mədəniyyətini hərtərəfli bilən mütəxəssislərin, elm və incəsənət xadimlərinin iştirakı ilə mütəmadi olaraq Dəyirmi Masalar, diskusiyalar, elmi konfranslar və görüşlər keçirmək”.
Ымон әмәни ахмәхи вырәдә нојдән? Кәжәлә пор дәжәнејдән бәчәмә хәлғи сәј? Озобижони ком али мәктәбәдә һозы кардејдән “Толыши тарыхи, зывони, дини, әдәбијоти, мәдәнијәти һартәрәфә зынә мытәхәссисон” ки, чәмә ҹывонон әвони гырдә быкән бә конфранс? Һәлә әј вотејдәним ки, кије бәвон имкон доәкәс ки, дәвонын жәго гыләј конфранс? Кије бәвон имкон доәкәс ки, бысохтын «VƏTƏNİM – DİLİM – TALIŞIM” номәдә интернет-портал?
Бычымон һич гыләјни бовә әзыним карде, Мирфәјаз! Иглә быми бәзнем бовә карде:
“Biz, ADN DTB Gənclər Təşkilatının üzvləri, Azərbaycanımızın işıqlı gələcəyinə inanır və bu YOLDA qətiyyətlə addımlayacağımızı bəyan edirik!” Чымы зынәјку, һежо бо ым мәғсәдијән сохтә быә ДТҸИ!
Гыләјән мәсәлә һәхәдә бынывыштым. Бәмы һәммәјсә веј чочин омәј ки, кали толышон бәгәмышон кардә Фејсбукәдә ым Бәјонот! Бочишон бәгәм кардә, һич аз ыштәнән зынејдәним! Әмма ыми зынејдәм ки, мәвужи, ә хонәхон ыштәнән зынәшонни, чичи бәгәм кардејдән?!
Хосә һандәкәсон! Бә вахти нывыштыме “Азәри-Талыш Бирлији” һәхәдә, ғәзәнҹым чич бе? Дымжон ијән тәһғир! Сорон дәвардин, мәлум бе ки, һәхым вотә! Интаси гыләј Хыдо бәндә бә мијон беныше, нывотыше ки, “быбахшән әмәни, ноһәх-ноһәхи тәһғирымон кардә шымә”! Чәвон узрхаһи һич лозимән ни бәмы! Бәмы лозим быә чиј әве ки, бочи вејнә толышон есә овышон пегәтә бә гәв, хыјәшон кардә, дамә бејдәнин, ыштә нәзәри нывыштејдәнин ки, чы мәсәләје ым ДТҸИ? Бочи һички нывыштејдәни ыштә нәзәри? Чанә лол бәбен толышон? Бочи һички пијејдәшни һәхи бывоты? Ым хәлғ јәне анә гардә Һәхи роо? Охо ым мәсәлә нә чымы, нә ҹо толыши шәхси мәсәлә ни! Бә шәхси мәсәлә бымандо, бәвәдә тосә ымружнә ружи чымы һәммәјсә веј һурмәт кардә толышон гыләјни быә Мирфәјаз! Тикрор кардејдәм: “Тосә ымружнә ружи!” Гирәм Мирфәјази пијејдәшбу жыгошән һурмәтманд быбу, быдә әв ыштән быдә ҹәвоб быдә бәчымы нывыштә парсон, бәвәдә аз бәзнем, һурмәт быкәм бәј ја не?
Шымәни һәммәј бә мызокирә дәвәт кардејдәм! Мәтарсән ыштә нәзәри бәрмалә нывыштејку!
Фәхрәддин Әбосзодә

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>