«

»

Янв 12

Чылә шәв

Чымы азизә быјон ијән һовон! Ымруж аз гәп бәжем бошмә Чылә шәви һәхәдә.

Чымы азизон! Толышонку зымыстон бино бедә декабрә манги висты ијәдә — де «Чылә шәви». Веј ғәдимә әјомонку жыго толышон ид кардедән Чылә шәви. Ым сори ән дырозә шәве. Чәјку жәгошә гәдә-гәдә кырт бедән ружон. Зымыстон ҹо бедә бә пенҹ әјоми: Јолә чылә (Ирони толышон вотедән бәј “Пилә шәв”) – 40 руж; Рукә чылә – 20 руж; Семинә әјоми һестыше ды-сеглә ном: Кобәсони Толышәдә бәј вотедән “Тәјә зымыстон”, “Тәјә зымыстон”, Һајми Толышәдә вотедән “Афтаб беһуд”. Әв идомә кардедә 10 руж; Ымијән бывотым ки, һајми Толышәдә “Афтаб беһуд” вотеәдә, нәзәрәдә гәтедән ки, бы вахти Һәши нијо бедә чы авон кутәдә. Чәјо омедә “Әвәсорә вәчә” – 10 руж; чәјоән “Идәвә” – 10 руж. Зымыстон, јәне сори охонә семон бино бедә Чылә шәви оружи.

Чылә шәви ыштә вырәш һесте чы толышон Хәлғи тәғвимәдә, чумчыко ым шәв тәҹәссум кардедә Хәј (чы Һәши рушнә, сипијәсывә) чы Шәри (зылмоти) сәпе ғәләбә. Ым шәвәдә толышон ыштә уму бастедән бә зымыстони вардә бәрәкәти, чәј бәпештә омә әвәсори, Нәвузи, бә тәбиәти оҹон оме. Ғәдимә әјомонәдә чылә шәви ныһытәкәсон нығо дојдәбин мығәддәсә отәши. Есә чылә шәви ныһытә толыш демијән жыго бызын һифз кардедә ыштә хыјзони ијән әғылон шәрә ғыввонку. Бә адәти ујғун, Чылә шәви һички нәһыти: јолон нәғыл әвотин бо әғылон, ҹурбәҹурә һәнәкон  әкәјн ијән шәбәдә бејәкәјн. Бы шәви толышон зымыстони бырнедән. Ым зымыстони әвон мәхсуси огәтедән бо чылә шәви. Зымыстони чы Һәши символе. Чылә шәвәдә чы Һәши гыләј нышонән һисоб бедә әно. Ым ид ыштәнән һәср кардә бедә бә Һәши. Һәши беше, сипјәсывә Хәј чы Шәри сәпе ғәләбә әломәте.

Лап ғәдимијәдә ым ид һәср кардә бедәбе бә Митрә – бә һәғиғәти ијән рушнә фириштә, — әве толышон әј ид кардедәбин бәнә Митрә моәку быә шәви ғәзинә. Чылә шәви һәхәдә чандә гылә рәвојәтон һестин Зәрдустијәтијәдә ијән Митраизмәдә.

Хысуси ғејд лозиме карде ки, умумән чы зылмоти тәнтәнә ифодә кардә шәви ыштә мәхсуси вырәш һесте толышә мәдәнијәтәдә. Чы шәв-ружи әлејдә гыләј вахтыш һесте ки, бәј Кобәсони Толышәдә вотедән “бевахт”, Һајми Толышәдә вотедән “бивахти”. Ым вахт бино бедә Һәшишәкуө Толышон “һангомән” вотедән быми. Толышон жыго һисоб кардедән ки, бы вахти шәри ғыввон (пәријон, ҹынон, аләженон, аләмердон) нәведән кәфшәнәдә, хысусән вишәдә. Бы вахти мәслоһат ни ҹадәдә нәве, бә вишә ше, чумчыко ҹын бәзне жәј одәми. Бевахт сә бедә де сипјәсывә, һәнијән дырыст бывотомон, де сукон һанде. Толышон жыго һисоб кардедән ки, сукон һандедән, демијән әвон тожнедән ә шәри ғыввон.

Чымы азизон! Дәвардә бәрномон гыләјнијәдә гәпым жәбе бошмә суки һәхәдә. Ијо зијод быкәм ки, толышә фәрһәнгәдә сук һәмән хәбә дојдә чы Һәши оме, Хәј чы Шәри сәпе ғәләбә, сук нығо дојдә одәмон шәрә ғыввонку. Чәмә толышонку һестин жыго Јолон мәсәлон: Сук ро бырнедә бә шәғолиСук баһандо бә кәјбә, меһмон боме бә кә.  

Жыгонә, чәмә азизә толышон, әмә таныш бимон дечәмә хәлғи гыләјән хосә иди, де Чылә шәви. Әжом әве ки, бынывыштән бәмә, гирәм шымәку һестебу ҹо мәлумотон чы иди һәхәдә.

Сәломәт бымандән! Хыдо комәгон быбу!

Лејла Додо

Источник: https://www.youtube.com/watch?v=ersLL-ggqMg

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>