«

»

Янв 08

Арсах ијән Толышстон

Чымы азизә быјон ијән һовон!

Толыши һәрәкот есә бә гыләј фајә рәсә ки, есә боәј һич гылә хәто ни, әзынијән бе нә Озорбојҹони дыләдә, нәәнки чәј хариҹәдә: әмә бә нав шедәмон дештә һәхә рој, дырыст но-пегәт кардедәмон ыштә һар ғандә гәми, соф-ошко зынедәмон чичымон пиједә, дәф кардедәмон бәчәмә нав бешә һар гылә чәтини, кәно кардедәмон чәмә хәлғи озоди роәдә бәчәмә нав бешә һар гылә ишкили.

Бәле, ым һәғиғәте ки, Толыши Милли һәрәкот бәнә гыләј мырхути ије, воһиде. Әв имкон нибәдо ки, нә чәмә дышменон рыхнә еғандын бәчәмә дылә, нәәнки чәмә хәлғи дыләдә быә кали нопокон дәгижнын әмәни. Ымијән зынедәмон ки, чәмә дышменон һытедән, һанәдә виндедән ки, кејнә ни бәбе чәмә һәрәкот. Интаси, әмә бовәмандимон ки, чәвон дыләдә бәманде чәвон ә мырдолә орзујон һәммәј!

Әмма чыми мәно ым ни ки, чәмә һич сәһвымон әзыни бе бы роәдә. Ыврәшән һесте ки, һаканә әмә ыштән вадојдәмон жәго сәһвон. Әвә әмә һежо вотедәмон ки, чәмә һәрәкоти ән јолә дышмен әмә ыштәнимон, чәмә дыләдә быә рыхнон ијән мәрәшулонин. Сәбәбән әве ки, чәмә һәрәкоти активистон кали гылон чок сәрәседәнин чәмә бардә ҹанги молјәти ијән чәј мәнтығи.

Чымы азизон! Әмә зынедәмон ки, мадди дынјо һестыше ыштә ғанунон, бәшәри ҹәмјәтијән һестыше ыштә објектив ғанунон. Һар гылә иҹтимои просес – ади овҹикуш гәтә, детобә инғылоби, детобә милли-озоди ҹанги табеје бә кали ғануон.

Милли-озоди ҹанг хаотик просес әзыни бе, ым һәрәкот бә шыкырә әзыни бе ҹо-ҹо одәмон ја дастон орзујон ијән капризонку. Озоди ҹанги ованд мыстәғим банде бәј ки, ым һәрәкот чанә ғојмә побасти сәпе мандә, чәј јолон ијән рәһбәрон, чәј узвон чанә камил ијән мыкәммәлә одәмонин, чанә әвон бәфомандин бәштә хәлғи озоди ҹанги, чанә һозын ки, ыштә ҹони ғырбон быдән хәлғи роәдә, әвон чанә објектив, Хыдотәрәфә ғыјмәт дој зынедән һәм бәчәмә һәрәкоти дыләдә шә просесон, һәм регионәдә, һәмән дынјоәдә шә геосијоси ијән ҹо просесон.

Деми әлоғодор пиједәме бошмә баһандым чәмә ғурбинә Сипириши нывыштә гыләј мәтни. Әв ыштән ымруж маштә-маштә омәбе бәчәмә редаксијә, шәхсән доше бәмы ым мәтн, вотыше ки, аз баһандым әј.

“Чымы азизә һәмвәтәнон, чымы хосә толышон!

Бемыболиғә бәзнем воте ки, чәмә Милли-озоди ҹанги ымружнә ружи ән јолә мәсәлә, чәј әлһәди сығ Арсахи, јәне Хәрәбоғи проблеме. Тикәјән дырыст бывотом, чәмә бы мәсәләдә гәтә мовғеје. Чымы пијәј ыме ки, мыни рост сәрәсын чәмә толышон. Ыми бызнән ки, ијо мәсәлә ермәнијонәдә ни. Әве бы мәсәләдә пије, ныпије, хош оме ја номе, зәһлә ше ја ныше һәхәдә гәп жәј вырәш ни. Јәне мәсәлә бымәдә ни ки, әмә хошымон омедән ермәнијонку ја не, зәһләмон шедә тырконку ја не! чәмә милли-озоди ҹанги мәнтығ тәләб кардедә чәмәку ки, әмә пејәдә быбәмон жәго инсони һиссонсә. Жыго ҹидди мәсәләдә жәго һисоон һәхәдә иглә әвомон, бесәводон, камсәводон, бемәхә одәмон бәзнен гәп жәј. Гирәм чәмә фик ыштә хәлғи озод кардејебу, гирәм овандымон пиједәбу, бәвәдә гәп жәнинимон де стратежи категоријон. Әве аз вотедәм ки, Хәрәбоғ боәмә чәмә ыштә хәлғи ованди роәдә әсос побасте, фундаменте.  Чандә кәрә вотәмоне ки, һәфтоғи бардәнинә које ки, кали толышә активистон һукман рәһбәр, лидер бе амбисијон анә јолин ки, әвон һич сәрәседәнин чымы пијо вотә ә мәнтығи, әве бә пе гәтедән һар коәдә ыштә шәхси мәнофејон ијән амбисијон.

Әмә вотедәмон ки, Хыдо ныкардә, гыләј ғәдо-бәло бо бә Хәрәбоғи сә, бәвәдә әмә бәпе дәкандәмон ыштә озоди орзујон, даст пегәтәмон сәбәсожә Толышстони орзуку! Һәмән нәзәрәдә быгәтән ки, де Хәрәбоғи дасто ше, чәмә хәлғән мәһв бәбе. Әве аз вотедәм ки, чәмә бә Хәрәбоғи быә мәрағ ијән дығғәти мәно ым ни ки, әмә ашығимон бә ермәнијон! Чыми мәно ыме ки, әмә ыми сәрәсомон, бызын, әмә пиједәмоне ыштә хәлғ, ашығимон бәштә хәлғи! Јәне ыми сәрәсе анә чәтине, гоне? И ләз бәштә чәши вә бијән ки, Хәрәбоғи сәбәсожәти дасто бышо, чичон бәбен дечәмә хәлғи, чы бәлон бомен бәчәмә хәлғи сә? Чумчыко Хәрәбоғи мәсәлә ки һәлл бе, һежо һәмон ружи Озорбојҹони һукмәт бино бәкарде бочәмә хәлғи мәһв карде! Жыгонә, тикәј бәпештә толыш ни бәбе дынјо димо!

Әве әмә вотедәмон ки, Хәрәбоғ бочәмә толышон һәм гыләј нымунәје, һәм боәмә јолә тәҹрубәје, һәмән чәмә хәлғи озоди ҹанги гаранте! Ыми сәрәсән ки, Озорбојҹони тыркон ијән чәј һукмәти Хәрәбоғи бә пешы сәј орзу әмә дәрәседәмон. Ым гыләј ғануниујғун мәсәләје. Интаси толышон Хәрәбоғи һәхәдә гәп жәјәдә, пиједәоне быкыштән мыни, аз сәрәсе зынедәним жәго толышон! Һәмән бәштә лидер вотә кали толыш вотеәдә ки, Хәрәбоғ огардәнине бә Озорбојҹони тәркиб, вәш гәтедәм, сутедәм!

Ермәнијон чәмәку фәрғ бымәдәј ки, әвон вахтәдә зынәшоне ки, Хәрәбоғи ермәнијон мәһв бәбен, әве фырсәтышон бә фот ныдој, әштин бә озоди ҹанг! Әмма ым гыләј меҹузәје ки, бәчәмә хәлғи анә бәлон омән, әмма әмә ижән сәрәседәнимон ыми, сәрәседәнимон ки, тырки зылми жијәдә быжијомон, рә-ди мәһв бәбемон!  Охо ермәнијон чәши вәдә Нахчывани нымунә һесте. Әвон чок зынедән ки, тыркон чокнә мәһвышон кардә Нахчывандә жијә ермәнијон, тыркон чокнә тожнијәшоне ермәнијон чәвон Вәтәно! Нахчывани нымунә гыләј дәрс бе бо ермәнијон, әве әвон бә дастпочә дәгынин Хәрәбоғәдә, перохнишоне ыштә хәлғ. Есә боән нәзәр сәғандәмон бә Толышстони. Бәгәм бәчәмә Вәтәни, бәчәмә хәлғи кам бәлон омән бы песохтә довләти тәркибәдә? Бәгәм әмә камымон кәшә тыркон дасто? Бәгәм тыркон ассимилјасијәшон кардәни һәзо-һәзо толышон? Бәгәм әмәшон кам дәкыштә әвон, бә лынг-ләғышон жә чәмә хәлғи һәхон? Шымә јодо бочи бешә ки, сәвети вахтәдә нывыштедәбин ки, иглә толышән мандәни ијо, јаанки нывыштедәбин ки, ҹәми һәшто дыглә толыш һесте Озорбојҹонәдә! Бочи бәпе ымон дәрс ныбун боәмә, пандәномә ныбун боәмә? Кејнә ағыл бәгәтемон әмә? Кејнә руж бәбәмемон боштә?

Әве вотедәм бәшмә ки, Хәрәбоғ нымунә быәнине бо һар гылә толыши, бочәмә ҹәми һәрәкоти! Әмә дијә быкәмон бә Хәрәбоғи ермәнијон, умутәмон чәвон тәҹрубә, бызнәмон ки, чокнә озод бәзнемон карде ыштә хәлғи!

Чәмә азизә хәлғ! Һежо ыштә јодәдә огәтән ки, чәмә бәштә хәлғи меһиббәт чанә вејебу, анән әмә веј пијәнинимон Хәрәбоғи республикә. Хәрәбоғи сәбәсожәтијән бәнә Толышстони сәбәсожәти незе, азизе боәмә! Әвон есә ыштә сәрзәмини сојбин, әмәнән сојб быәнинимон бәштә сәрзәмини! Ым чәмә ғысмәте ки, әмә һамсијәмон де Хәрәбоғи ермәнијон, һамсијәтимон чанә чок быбо, анән чок бәбе һәм боәмә, һәмән боәвон! Ым чы геостратегијә ғануне. Әве әмә вотедәмон ки, Арсах гыләј овәјнәје бо толышон, бочәмә хәлғи мәнофејон ијән мәрағон! Бочи бәпе әмә ыштән дештә дасти барыштәмон ә овәјнә?!

Жыго гыләј шәроитәдә гирәм гыләј толыш ја зыне-зыне, ја дәмәрәсәтику Хәрәбоғи мәсәләдә Озорбојҹони һукмәти вотәјон вотедәбу, әв ја зынедәни ым мәсәлон, ја еһанә зынедәбу, бызнән ки, әв ошко дышмене бә толыши!  Бә дышмени мыносибәтән дышменәти быәнине, фәрғыш чиче, әв толыше ја ғејри-толыш?”

Чымы хосә быјон ијән һовон! Ијо сә бе чәмә Сипириши мәтн. Анә роһатим ки, росниме бәшмә чәј нывыштәјон.

Есән ыштәку зијод быкәм кали сыханон ки, бошмә һәнијән һостон быбу. Һар гылә толыш чок-чоки зынәнине ки, чы песохтә Озорбојҹони мәно ијән молјәт чиче? Әмә зынәнинимон ки, тыркон Хәрәбоғи огордыније реал гыләј које ја хомә хыјоле?

Ымони һәммәј сәрәсејро, фик быдән, чич нывыштедә чы Русијә номдорә аналитик Владимир Евсејев. Әв апрелә манги ҹанги тәһлил карде-карде бә ғәрор омедә ки, гирәм Путини огәтәшнәбәј ә ҹанг, бәвәдә ермәнијон бә һыҹум дәәвардин, демијән бә Озорбојҹони охој бејәшин! Бунән, уруси експертон чичон нывыштедән? Һәғиғәтән жәгоән әби!

Хыдо ыштән комәгон быбу!

Быжијы чәмә хосә хәлғ!

Быжијы сәбәсожә Толышстон!

Быжијы Толышстони милли телевизијә!

Лејла Додо

Источник: https://www.youtube.com/watch?v=TPMMOV4fuEQ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>